SkyGliders logo
contact    inloggen   
gradient

De trendgroep

Status: optioneel


Misschien herinner je je nog dat ik ergens helemaal in het begin erop gehamerd heb dat METARs alleen recent waargenomen weer beschrijven en geen voorspellingen doen. In principe is dat ook inderdaad zo, maar er is een kleine uitzondering. Het is namelijk in beperkte mate wel degelijk toegestaan om voorspellingen in een METAR bericht op te nemen. Dit kan, als het nodig is, worden gedaan in de trendgroep. De trendgroep wordt ook wel landingsverwachting genoemd en daaruit blijkt meteen waarom deze uitzondering gemaakt wordt: als er op korte termijn veranderingen in het weer worden verwacht die van belang zouden kunnen zijn voor de luchtvaart, dan mogen die verwachtingen toch worden vermeld. Voor verwachtingen op de langere termijn geldt echter nog steeds dat je hiervoor de TAF berichten zal moeten raadplegen.

Twee mogelijkheden

Trends zijn doorgaans twee uur geldig (gerekend vanaf het moment van uitgifte van de METAR waar ze in staan). Of eigenlijk beter gezegd: ze proberen tot twee uur vooruit te kijken. Ze kunnen op twee manieren worden beschreven: door middel van een temporele notatie of door gebruik te maken van de zogenaamde colourstates, in het Nederlands ook wel vliegconditie genaamd. En zoals uit de voorbeelden zal blijken, is een combinatie van deze twee ook nog mogelijk.

Temporele notatie

De temporele notatie is een belangrijk onderdeel van de TAF berichten. Hier bij het METAR gedeelte zullen we ons beperken tot een korte samenvatting, bij de bespreking van TAF zal er dieper op in worden gegaan.

De trend (of landingsverwachting, wat jij wil) in temporele notatie bestaat uit drie onderdelen:

  • Een veranderingsindicator

    Hier zijn twee mogelijkheden voor. Het woord TEMPO (Engels: temporary, Nederlands: tijdelijk) wordt gebruikt als een verandering verwacht wordt van korte duur te zijn en zich misschien meerdere keren (kortstondig) voor te doen. Voor veranderingen die verwacht worden wat structureler (d.w.z. blijvender) van aard te zijn wordt BECMG (Engels: becoming) gebruikt.

  • Tijdgroepen

    Na de veranderingsindicator kunnen eventueel één of twee tijdgroepen geplaatst worden om iets nauwkeuriger aan te geven wanneer de verandering verwacht wordt plaats te gaan vinden. Zo'n tijdgroep bestaat uit twee letters, gevolgd door 4 cijfers. De cijfers geven net als bij de identificatiegroep een tijdstip aan in 24-uursformaat, met eventuele voorloopnullen indien nodig, in UTC-tijd. De betekenis van de letters is als volgt:

    • FM (Engels: from). De verandering wordt verwacht vanaf het vermelde tijdstip.
    • TL (Engels: until of 'till). De verandering wordt verwacht te duren tot het vermelde tijdstip.
    • AT. De verandering wordt verwacht (ongeveer) op het vermelde tijdstip plaats te vinden.

    De tijdgroepen FM en TL kunnen zowel afzonderlijk als gezamenlijk gebruikt worden. AT kan daarentegen alleen afzonderlijk gebruikt worden en sowieso niet in combinatie met TEMPO. Bovendien is het ook mogelijk dat er helemaal geen tijdgroepen gebruikt worden.

    Ter illustratie een paar voorbeeldjes:

    • BECMG FM1230 betekent dat de verandering verwacht wordt vanaf 12:30 uur UTC.
    • BECMG TL1745 betekent dat de verandering verwacht wordt te duren tot 17:45 uur UTC.
    • BECMG FM1310 TL1340 betekent dat de verandering verwacht wordt vanaf 13:10 uur UTC en verwacht wordt te duren tot 13:40 uur UTC.
    • BECMG AT2345 betekent dat de verandering verwacht wordt plaats te vinden omstreeks 23:45 uur UTC.
    • TEMPO FM1200 betekent dat de verandering verwacht wordt vanaf 12:00 uur UTC één of meerdere keren kortstondig op te treden.
    • BECMG betekent dat de verandering verwacht wordt ergens tussen nu (d.w.z. het moment van uitgifte) en twee uur na nu (maximale geldigheidsduur, weet je nog?) op te treden.

    Merk op dat er (in tegenstelling tot de identificatiegroep) weliswaar geen Z wordt toegevoegd, maar dat de tijden wel degelijk in UTC zijn!

  • De verwachting zelf

    Voor de daadwerkelijke verwachting kunnen de codes worden gebruikt die we hebben gezien bij de volgende groepen (plus één nieuwe code):

    • De windgroep.
    • De zichtgroep.
    • De weergroep.
    • In plaats van weergroepcodes kan ook het enkele woord NSW (Engels: no (of nil) significant weather) worden gebruikt om aan te geven dat de weersverschijnselen die in de weergroep vermeld staan verwacht worden te eindigen. En in sommige landen wordt NSW ook wel in de weergroep zelf gebruikt om aan te geven dat er geen weersverschijnselen zijn waargenomen, in plaats van de weergroep in zo'n geval gewoon leeg te laten.
    • De bewolkingsgroep.
    • De woorden SKC, NSC en (in zekere zin) CAVOK horen bij de bewolkingsgroep en kunnen dus ook in de trendgroep voorkomen, maar ik heb nog niet uitgelegd wat deze codes precies betekenen. Dat komt later nog aan de orde.

Tot slot kan een temporele notatie ook bestaan uit enkel het woord NOSIG (Engels: no significant change). Dit geeft aan dat er de komende twee uur geen noemenswaardige veranderingen in bovengenoemde groepen (wind, zicht, weer en bewolking) verwacht worden.

Voorbeelden

METAR OMAA 120000Z 00000KT 5000 HZ SKC 33/28 Q0993 A2935 TEMPO 3000=

  • De trendgroep bestaat uit de woorden TEMPO 3000.
    • TEMPO 3000: Er wordt een tijdelijke verandering verwacht, zonder nadere tijdsaanduiding.
    • TEMPO 3000: Waar vervolgens die 3000 op slaat is in eerste instantie misschien een beetje onduidelijk, maar bedenk dan nog even welke codes er überhaupt gebruikt kunnen worden: die van de windgroep, zichtgroep, weergroep en bewolkingsgroep.
      • Het is direct duidelijk dat deze code helemaal niks met de weergroep te maken heeft (dat zijn lettercodes als RA, FG enz.), dus die valt gelijk al af.
      • De bewolkingsgroep kan het ook niet zijn, want dan zou je 3 cijfers moeten hebben die bovendien voorafgegaan worden door FEW, BKN enz. of door VV. Dus ook die valt af.
      • De windgroep kan het ook niet zijn, want dan zou je een eenheid moeten zien (KT, KMH of MPS).
      • Dan blijft er nog maar één mogelijkheid over: die 3000 komt uit de zichtgroep.
      Al met al wordt dus verwacht dat het (overheersend) zicht af en toe kortstondig zal afnemen van de huidige 5000 meter tot slechts 3000 meter.
  • De plaatsaanwijzer OMAA is van Abu Dhabi International Airport in de Verenigde Arabische Emiraten.

METAR RJBB 112330Z 09002KT 9999 FEW015 29/23 Q1011 BECMG 29007KT=

  • De trendgroep bestaat nu uit de woorden BECMG 29007KT.
    • BECMG 29007KT: Er wordt verwacht dat in de loop van de komende twee uur...
    • BECMG 29007KT: ... de wind zal gaan toenemen naar 7 knopen en draaien naar ongeveer westnoordwest (in dit geval dien je dankzij de letters KT direct in de gaten te hebben dat dit over de wind gaat).
  • De plaatsaanwijzer RJBB is van Kansai International Airport, een relatief nieuw hi-tech vliegveld op een kunstmatig eiland even ten zuiden van de Japanse metropool Osaka.

METAR HLLT 121450Z 05010KT 9999 FEW045 38/15 Q1009 NOSIG=

  • De trendgroep wordt gevormd door het woord NOSIG. Er wordt verwacht dat de gegeven situatie qua wind, zicht, weer en bewolking (wind 10 knopen ongeveer noordoost, zicht meer dan 10 kilometer, 1 a 2 octa's bewolking op 450 voet en geen significante weersverschijnselen) de komende twee uur niet noemenswaardig zal veranderen.
  • De plaatsaanwijzer HLLT is van het vliegveld van Tripoli, de hoofdstad van Libië.

METAR NZAA 221600Z 25024KT 12KM VCSH FEW025 SCT035 BKN055 13/10 Q0997 RESHRA BECMG SCT020CB BKN030 TEMPO TL1700 4000 SHRA TEMPO FM1700 6000 SHRA=

  • Een lekker ingewikkelde trendgroep deze keer: het hele stuk BECMG SCT020CB BKN030 TEMPO TL1700 4000 SHRA TEMPO FM1700 6000 SHRA.
  • Maar je kunt de trendgroep opdelen in drie afzonderlijke mededelingen. In feite worden er dus eigenlijk drie trends gegeven:
    • BECMG SCT020CB BKN030 TEMPO TL1700 4000 SHRA TEMPO FM1700 6000 SHRA
      • BECMG SCT020CB BKN030: Verwacht wordt dat tussen nu (16:00 uur UTC) en twee uur...
      • BECMG SCT020CB BKN030: ... er 3 tot 4 octa's cumulonimbusbewolking zal hangen op 20 hectovoet = 2000 voet = 600 meter...
      • BECMG SCT020CB BKN030: ... en 5 tot 6 octa's aan andere bewolking op 30 hectovoet = 3000 voet = 900 meter.
    • BECMG SCT020CB BKN030 TEMPO TL1700 4000 SHRA TEMPO FM1700 6000 SHRA
      • TEMPO TL1700 4000 SHRA: Er wordt verwacht dat tot 17:00 uur UTC...
      • TEMPO TL1700 4000 SHRA: ... af en toe een tijdelijke verandering optreedt...
      • TEMPO TL1700 4000 SHRA: ... waarbij het zicht verslechtert tot 4 kilometer...
      • TEMPO TL1700 4000 SHRA: ... en er regenbuien gaan vallen.
    • BECMG SCT020CB BKN030 TEMPO TL1700 4000 SHRA TEMPO FM1700 6000 SHRA
      • TEMPO FM1700 6000 SHRA: Er wordt verwacht dat vanaf 17:00 uur UTC...
      • TEMPO FM1700 6000 SHRA: ... af en toe een tijdelijke verandering optreedt...
      • TEMPO FM1700 6000 SHRA: ... waarbij het zicht verslechtert tot 6 kilometer...
      • TEMPO FM1700 6000 SHRA: ... en er nog meer regenbuien gaan vallen.
  • De plaatsaanwijzer NZAA is van Auckland, gelegen op het Noordereiland van Nieuw-Zeeland.


Colourstates

Een heel andere manier om trends weer te geven is door middel van zogenaamde colourstates. Waar dat op neerkomt is dat het horizontale zicht en de hoogte van de wolkenbasis samen een categorie bepalen, die dan weer wordt aangeduid met een kleur (vandaar de kreet colourstate). Met andere woorden: de kleur zegt iets over hoe goed of slecht het gesteld is met het zicht en de bewolking. Die indeling in (kleur)categorieën gaat als volgt:

  • Voor het zicht wordt uitgegaan van het slechtste gemeten (of waargenomen) zicht. De richting doet hierbij niet terzake.
  • Voor de wolkenbasis wordt uitgegaan van de laagste wolkenlaag met een bedekkingsgraad van minstens 3 octa's (SCT).
  • Vervolgens wordt de colourstate bepaald volgens onderstaande tabel:
    Zicht Wolkenbasis Colourstate METAR notatie
    >= 8 km >= 2500 ft
    >= 750 m
    blauw (blue) BLU
    5 - 8 km 1500 - 2500 ft
    450 - 750 m
    wit (white) WHT
    3.7 - 5 km 700 - 1500 ft
    210 - 450 m
    groen (green) GRN
    1.6 - 3.7 km 300 - 700 ft
    90 - 210 m
    geel (yellow) YLO
    800 m - 1.6 km 200 - 300 ft
    60 - 90 m
    amber AMB
    < 800 m < 200 ft
    < 60 m
    rood (red) RED
  • In de praktijk zie je colourstates alleen in METARs die afkomstig zijn van militaire vliegvelden, maar bij mijn weten is er geen enkele regel die een civiel station verbiedt om colourstates te vermelden.
  • Hier in Nederland geldt dat militaire vliegvelden sowieso altijd de huidige colourstate aangeven en dat ze daarnaast de verwachte colourstate vermelden zolang er een meteoroloog aanwezig is om die verwachting op te stellen. In de eerste METAR die wordt uitgegeven nadat "de forecaster van dienst gegaan is" zoals dat heet, of als er om andere redenen geen verwachting gegeven kan worden, dan wordt de verwachte colourstate vervangen door de kreet FCST CANCEL. Overigens zijn er tegenwoordig ook automaten die een colourstateverwachting kunnen opstellen.
  • Als het vliegveld gesloten is om andere redenen dan het zicht en/of de bewolking, dan wordt vooraan de huidige colorstate nog het woord BLACK geplakt (zonder een spatie ertussen).
  • Het is natuurlijk best mogelijk dat het zicht en de wolkenbasis tot verschillende colourstates leiden. In dat geval geldt de "laagste" (slechtste) van de twee. Bijvoorbeeld: als op basis van het zicht de colourstate WHT zou zijn en op basis van de wolkenbasis AMB (zoals in één van de voorbeelden hieronder het geval is), dan is de colourstate AMB.
  • Daarom gebruiken sommige mensen liever een andere tabel. Deze is wat groter maar misschien ook wel wat duidelijker. En uiteraard staat er uiteindelijk exact dezelfde informatie in!
    Wolkenbasis →
    Zicht ↓
    >= 2500 ft
    >= 750 m
    1500 - 2500 ft
    450 - 750 m
    700 - 1500 ft
    210 - 450 m
    300 - 700 ft
    90 - 210 m
    200 - 300 ft
    60 - 90 m
    < 200 ft
    < 60 m
    > 8 km BLU WHT GRN YLO AMB RED
    5 - 8 km WHT WHT GRN YLO AMB RED
    3.7 - 5 km GRN GRN GRN YLO AMB RED
    1.6 - 3.7 km YLO YLO YLO YLO AMB RED
    800 m - 1.6 km AMB AMB AMB AMB AMB RED
    < 800 m RED RED RED RED RED RED
  • En tot slot is het ook nog mogelijk om colourstates op te nemen in een temporele notatie of vice versa.
  • Een soortgelijk systeem met een kleurenschaal wordt in de V.S. gebruikt om de huidige mate van terrorismedreiging aan te geven. Het Homeland Security Advisory System heet dat formeel. Al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat er een hoop kritiek is op dat systeem.
Voorbeelden

METAR EGXJ 120550Z 12009KT 5000 RA SCT002 OVC004 13/12 Q0988 AMB=

  • De trendgroep is het woord AMB: de huidige colourstate is amber, m.a.w. het zicht bedraagt tussen de 800 en 1600 meter en/of de laagste (noemenswaardige) wolkenbasis hangt tussen de 60 en 90 meter.
  • Probeer zelf maar eens aan de hand van de rest van het bericht te bepalen wat er slechter was, het zicht of de wolkenbasis (of beide).
  • De plaatsaanwijzer EGXJ is van Cottesmore, een R.A.F.-basis in Engeland.

METAR EBBL 120425Z VRB01KT 9999 FEW085 BKN100 15/13 Q0996 BLU BLU=

  • De trendgroep bestaat uit de woorden BLU BLU: de huidige colourstate is blauw en de verwachting is dat het voorlopig ook blauw blijft.
  • De plaatsaanwijzer EBBL is van Kleine-Brogel, een NAVO-luchtmachtbasis in België.

METAR ETSB 120620Z 18007KT 5000 -RA BR SCT003 BKN013 OVC035 14/13 Q0998 GRN GRN BECMG YLO=

  • De trendgroep wordt gevormd door de laatste woorden, GRN GRN BECMG YLO.
    • GRN GRN BECMG YLO: De huidige colourstate is groen.
    • GRN GRN BECMG YLO: De verwachte colourstate is groen...
    • GRN GRN BECMG YLO: ... in eerste instantie althans. Verwacht wordt dat in de loop van de komende twee uur...
    • GRN GRN BECMG YLO: ... de colourstate zal overgaan in geel.
  • De plaatsaanwijzer ETSB is van Büchel, een Duitse luchtmachtbasis.

METAR EHSB 120943Z 14012KT 3000 R09/P3000N -DZ FEW010 BKN016 16/15 Q0991 YLO GRN TEMPO YLO=

  • De trendgroep wordt gevormd door de woorden YLO GRN TEMPO YLO.
    • YLO GRN TEMPO YLO: De huidige colourstate op (de inmiddels gesloten) Vliegbasis Soesterberg (EHSB) is geel.
    • YLO GRN TEMPO YLO: De verwachte colourstate is groen...
    • YLO GRN TEMPO YLO: ... met tijdelijke kortestondige veranderingen...
    • YLO GRN TEMPO YLO: ... terug naar geel.

METAR EGQK 221450Z 03012KT 9999 FEW009 OVC015 14/12 Q1008 WHT BECMG BKN012 GRN=

  • De trendgroep wordt gevormd door de woorden WHT BECMG BKN012 GRN.
    • WHT BECMG BKN012 GRN: De huidige colourstate is wit.
    • WHT BECMG BKN012 GRN: De verwachting is...
    • WHT BECMG BKN012 GRN: ... dat de bewolking zal veranderen in een laag met een bedekkingsgraad van 5 of 6 octa's met de basis op 1200 voet (360 meter)...
    • WHT BECMG BKN012 GRN: ... waardoor de colourstate dan zal verslechteren naar groen.
  • En uiteraard was ook deze METAR weer afkomstig van een (Europese) militaire vliegbasis: EHQK staat voor Kinloss, een R.A.F.-basis in Schotland.

METAR EHEH 120643Z AUTO 15009KT 9999NDV -RADZ FEW040 BKN048 OVC062 16/15 Q0994 BLACKBLU WHT TEMPO GRN=

  • De trendgroep van deze METAR is BLACKBLU WHT TEMPO GRN.
    • BLACKBLU WHT TEMPO GRN: De huidige vliegconditie zou blauw zijn geweest...
    • BLACKBLU WHT TEMPO GRN: ... ware het niet dat het vliegveld momenteel gesloten is, vanwege iets anders dan zicht of bewolking.
    • BLACKBLU WHT TEMPO GRN: De verwachte vliegconditie is wit...
    • BLACKBLU WHT TEMPO GRN: ... met tijdelijke verslechteringen naar groen.
  • Dit bericht is afkomstig van het vliegveld van Eindhoven, dat deels civiel is en deels militair.
  • Zoals je aan het woord AUTO kunt zien, is de automaat daar kennelijk ook in staat om (colourstate) trends op te stellen.
  • Als je vervolgens ook nog even het tijdstip van uitgifte bekijkt (6:43 uur UTC), zou het zomaar kunnen dat het vliegveld gesloten is omdat het gewoon domweg buiten openingstijd is.

METAR EHKD 230825Z 25013KT 9999 FEW010 SCT013 BKN015 17/14 Q1006 GRN WHT TEMPO GRN=
METAR EHKD 230855Z 24014KT 9999 SCT010 SCT013 BKN015 17/15 Q1006 GRN FCST CANCEL=
METAR EHKD 230925Z AUTO 25014KT 9999NDV BKN011/// OVC014/// 18/15 Q1006 GRN=

  • Hierboven staan drie opeenvolgende METARS van De Kooij in Den Helder.
  • In het bovenste bericht luidt de trendgroep GRN WHT TEMPO GRN: de huidige colourstate is groen en de verwachte colourstate is wit met tijdelijke verslechteringen terug naar groen.
  • In het daaropvolgende bericht is de trendgroep GRN FCST CANCEL: de huidige colourstate is groen, maar er wordt aangegeven dat er geen verwachte colourstate meer gemeld wordt.
  • En inderdaad, een half uur later bestaat de trendgroep alleen nog maar uit het woord GRN: de huidige colourstate is nog altijd groen maar een verwachting staat er niet meer bij.
  • Bovendien bevat de laatste METAR ook opeens het woord AUTO, wat aangeeft dat men inmiddels is overgeschakeld op automatische waarneming. En in tegenstelling tot het voorbeeld van Eindhoven hierboven, kan deze automaat kennelijk geen trends vaststellen.
  • Ik geef toe dat dit een beetje een vreemd tijdstip lijkt voor een omschakeling van bemand naar automatisch. Je zou het eerder andersom verwachten. Helaas weet ik niet meer precies van welke datum deze berichten zijn, maar ik vermoed dat dit op een zaterdagochtend gebeurd is. De Kooij is in de weekeinden (in principe) gesloten, maar wellicht dat de meteoroloog op vrijdagavond nog een nachtdienst heeft gedraaid.

volgende pagina