Verzekeringen voor (tandem)piloten (afdeling schermvliegen van de KNVvL)
We doen ons best om te zorgen dat deze tekst correct is, maar deze disclaimer is altijd van toepassing.
Aan de hand van een aantal korte (en hopelijk duidelijke) hoofdstukken hoop ik je inzicht te geven in werkelijke situatie, de misverstanden en de oplossingen.
Inleiding
Schermvliegen is een sport die tegenwoordig op verantwoorde wijze is te beoefenen. Door de aard van de omgeving waarin ze beoefend wordt (namelijk het luchtruim) zijn er toch een aantal bijzondere risico's. Gevaarlijke situaties kunnen onverwacht ontstaan en deze situaties kunnen tot onbeheersbare vluchten leiden.
Als een vlucht (of poging tot een vlucht) fout afloopt en er ontstaat schade dan zal het vaak tot een schuldvraag komen. We onderscheiden onder andere:
oorzaken:
- schade door grove schuld, grove nalatigheid of roekeloosheid
- schade door 'gewone' schuld of nalatigheid
- overmacht
en gevolg:
- materiele schade: beschadigde of vermiste zaken (goederen)
- letsel schade: beschadiging van of aan het lichaam (piloot, passagier of derde)
en bij letsel hebben we te maken met
- tijdelijk letsel
- blijvend letsel
- overlijden
En zo wordt het al heel snel ingewikkeld. Ook voor vakmensen is het niet altijd duidelijke en er zijn zeker grijze gebieden, overlappingen en uitzonderingen. Soms is het zelfs noodzakelijk dat een rechter wordt ingeschakeld om een zaak op te lossen. Door bovenstaand schema te gebruiken zul je echter voor heel veel situaties zonder al te veel problemen de (verzekerings) situatie kunnen beoordelen.
Aansprakelijkheid
Schermvliegen wordt (in Nederland) pas enkele jaren tot de luchtvaart gerekend (2003) (voor de liefhebbers: de Luchtvaartwet). Wat we voor die tijd dan wel waren laat ik in het midden, maar vanaf het moment dat onze schermen als luchtvaartuigen werden erkend moesten we ook aan de eisen en geboden van de luchtvaartwet voldoen. Veel regelingen in de luchtvaartwet zijn tegenwoordig gebaseerd op of afgeleid van verordeningen in het Europees Parlement.
In de verordening (EG) Nr. 785/2004 van het Europees Parlement (21 april 2004) is geregeld dat voor luchtvaartuigen een aansprakelijkheidverzekering gesloten moet worden. Deze verordening kent een paar uitsluitingen (o.a. voor paragliders) die voor ons die plicht weer opheft. Maar, in sommige landen (binnen en buiten de EU) is een aansprakelijkheidsverzekering toch verplicht (bijv. door de DHV voor Duitsland - de DHV heeft volgens mij hiertoe een in de wet geregelde bevoegdheid), maar ook in de USA en Australië zijn er verplichtingen.
Aangezien de KNVvL voor zijn leden hetzelfde eist, gaan we er verder vanuit dat een aansprakelijkheidsverzekering verplicht is. Voor de financiële veiligheid van piloot, passagier en/of derden is dit sowieso het enige juiste standpunt.
Vaak, maar niet altijd, is je Nederlandse (KNVvL) verzekering daartoe voldoende. Maar niet altijd: in Australië moet je lokaal een verzekering sluiten, terwijl dekking in onder meer de Verenigde Staten en Canada op onze collectieve polis zijn uitgesloten. Je dient je dus altijd uitvoerig te (laten) informeren als je in een ander land gaat vliegen.
In veel landen (en ook in Nederland) wordt de verzekering gesloten op het luchtvaartuig, al dan niet met extra bepalingen over wie het luchtvaartuig mag besturen en voor welk doel het luchtvaartuig gebruikt gaat worden (taxi, recreatie, opleiding, etc.). De parapente piloten zijn (nog) vrijgesteld van schermregistratie en wij sluiten de verzekering derhalve op een persoon (dit impliceert dat als je het scherm uitleent aan een niet verzekerde piloot het scherm niet verzekerd is en deze piloot dus in overtreding is zodra hij gaat vliegen).
De aansprakelijkheids verzekering dekt schade veroorzaakt bij derden, dat wil zeggen schade die is veroorzaakt door het toestel (of door de bemanning/passagiers van dat toestel) aan mensen of zaken die niet bij het toestel zelf horen (bij ons dus schade aan alles en iedereen behalve het eigen scherm, de piloot of de passagier(s)).
Aansprakelijkheidsverzekering verplicht (WA- wettelijke aansprakelijkheid)
In een aantal situaties stelt de wetgever het hebben van een aansprakelijkheidsverzekering verplicht met de bedoeling de (financiële) positie van de (zwakke) benadeelde partij veilig te stellen. Dat zie je vooral bij het gemotoriseerde verkeer, scheepvaart, bepaalde beroepen en . . . luchtvaart.
Verzekeringen sluiten echter schade als gevolg van opzet of grove schuld van dekking uit. Hiermee wordt de positie van de benadeelde partij (het slachtoffer) wel heel zwak. De werking van deze uitsluiting is als volgt: indien een aansprakelijkheidsverzekering verplicht is en verzekerde (de piloot) is verantwoordelijk voor ontstaan van schade (al dan niet door opzet, schuld of overmacht), dan moet de verzekeraar de benadeelde partij schadeloos stellen (tot maximaal de verzekerde som). In het geval van opzet of grove schuld mag (en zal) de verzekeraar de schade op de verzekeringnemer (de piloot) verhalen.
Bij gewone schuld (zoals per ongeluk iets over het hoofd zien) of overmacht (bijvoorbeeld een onvoorziene valwind) wordt de schade niet op de verzekeringnemer verhaalt: dat zijn namelijk precies de situaties waarvoor je de verzekering sloot en dit zijn de risico's die de verzekeraar bereid was te accepteren.
Schade aan het luchtvaartuig (het scherm en toebehoren), de piloot en/of de passagier vallen niet onder de dekking van deze verzekering (hierover later meer).
Aansprakelijkheidsverzekering (onverplicht)
In veel gevallen is het niet verplicht om aansprakelijkheid te verzekeren. Denk maar aan de AVP (aansprakelijkheidsverzekering particulieren). Daar kies je zelf voor (of niet). Het is belangrijk om goed af te wegen welke risico's je wilt verzekeren (en daar dus geld aan uit te geven) en welke niet (en daar geld op te besparen, maar tegelijkertijd dus een financieel risico accepteren).
Naar mijn persoonlijke mening moet je het volgende in je overweging meenemen: bij het beoefenen van een activiteit met een verhoogd risico (of een activiteit die als zodanig wordt ingeschat door de 'buitenwereld') zal een schade eerder aan de veroorzaker worden toegerekend (door een rechter) indien deze beoefenaar de mogelijkheid had zich redelijkerwijs tegen deze schade te verzekeren, ook als is er geen wettelijke verplichting daartoe!!!
Belangrijk om te weten
Een aansprakelijkheidsverzekering dekt nooit eigen eigen schade (gezondheid piloot, eigen uitrusting).
Een aansprakelijkheidsverzekering keert alleen uit indien de schade veroorzakende persoon daartoe verplicht is (conform de voorwaarden of conform de wet - eventueel nader te bepalen door een rechter). Zie ook de notitie onderaan de pagina over opleidingen.
Voorwaarden
De verzekeraar (in ons geval De Nederlandse Luchtvaartpool) stelt de voorwaarden op die van toepassing zijn op de verzekering. Die voorwaarden mogen niet strijdig zijn met de wet, maar verder is er veel vrijheid voor alle betrokkenen (verzekeraar en verzekeringnemer) om de voorwaarden naar eigen inzicht op te stellen. In de luchtvaart moet echter ook rekening gehouden worden met internationale afspraken en dit is dus niet iets voor leken. In veel gevallen bepaalt de verzekeraar hoe het een en ander wordt geregeld en daarna is het 'kiezen of delen'. Bij het verzekeren van grote groepen verzekerden (bijv. alle schermvliegers) kan er soms toch het een en ander in het voordeel van verzekerden in de polis worden opgenomen. Die extra afspraken (uitbreidingen of beperkingen) vind je terug in clausules die samen met het polisblad de verzekering vormen.
Verzekerde Som en Eigen Risico
Op de polis wordt een verzekerde som vermeld. Dit is het maximale bedrag dat wordt uitgekeerd door de verzekeraar per schadegeval (pas op: een schadegeval kan meerdere slachtoffers hebben die tezamen dus maximaal aanspraak kunnen doen op de op de polis genoemde verzekerde som). Er kunnen verschillende sommen worden vermeld voor verschillende soorten schades. Indien de verzekerde som niet toereikend is om de gehele schade af te handelen dan kan het meerdere bij jou geclaimd worden. Zover zal het echter niet zo snel komen, want de verzekerde sommen zijn zodanig dat die voor de meeste situaties toereikend zijn. Toch is de verzekerde som niet oneindig hoog, want, ook al is er maar een kleine kans op een hele grote schade, hoe hoger de verzekerde som, hoe hoger de premie. In sommige gevallen bepaalt de wet de minimaal verzekerde som, dat zie bijvoorbeeld bij motorrijtuigen. Zo zie je dat de dekking die voor vrachtwagens wordt verleend vele malen groter is dan voor personen auto's. En voor een 747 is de dekking veel groten dan voor een zweefvliegtuig.
Er kan ook een eigen risico van toepassing zijn. Met een eigen risico wordt een drempel opgeworpen om te voorkomen dat verzekeraars veel geld moeten uitgeven aan het behandelen van pietluttige schades. Als je aansprakelijk bent voor een schade die kleiner is dan het eigen risico bedrag dan kan je die het beste zelf afhandelen. Doe je dat niet, dan doet de verzekeraar dat voor jou, waarna het schadebedrag alsnog bij je in rekening wordt gebracht.
De mogelijkheden
Er zijn inmiddels een flink aantal mogelijkheden om je tegen de financiële risico´s te verzekeren. Lees op deze pagina verder.